Avaita pämenü

Sirii, täuz' oficialine nimituz — Sirijan Araban Tazovaldkund (arab.: الجمهورية العربية السورية Al' Džumhurija Al' Arabija As Surija), om valdkund Päivlaskmaižes Azijas. Sen pälidn om Damask.

Sirijan Araban Tazovaldkund
الجمهورية العربية السورية
(Al' Džumhurija Al' Arabija As Surija)
 Flag
Flag of Syria.svg
 Valdkundznam
Coat of arms of Syria.svg
Pälidn Damask
Eläjiden lugu (2018) 19 454 263[1] ristitud
Pind 185 180[2] km²
Sirijan Araban Tazovaldkund الجمهورية العربية السورية (Al' Džumhurija Al' Arabija As Surija)
Kel' araban
Valdkundan pämez' Bašar al'-Asad
Päministr Imad Hamis
Religii islam, hristanuskond
Valüt sirijan funt (SYP)
Internet-domen .sy
Telefonkod +963[3]
Aigvö tal'vel UTC+2,
kezal UTC+3

IstoriiRedaktiruida

Vn 1936 sügüz'kus Sirii tedoti ezmäižen kerdan ičeze ripmatomudes Francijaspäi. Nece ripmatomuz oli tundištadud vn 1946 17. päiväl sulakud.

Vs 2011 keväz'kuspäi Rahvahanikoiden soda jätktase valdkundas.

Vl 2012 uhokun 27. päiväl nügüdläine Konstitucii[4] tuli väghe. Se om hüvästadud kaiken rahvahan referendumal vn 2012 26. päiväl uhokud.

Geografijan andmusedRedaktiruida

 
Sirijan topografine kart.

Valdkund om röunoiš Turkanmanke pohjoižes (röunan piduz — 822 km), Irakanke päivnouzmas (605 km), Iordanijanke suves (375 km), Izrailinke (76 km) da Livananke (375 km) suvipäivlaskmas. Ühthine röunoiden piduz — 2253 km.

Sirijan päivlaskmaižed randad lainištab Keskmeri. Ühthine randanpird — 193 km.

Kaikiš korktemb čokkoim om Hermon-mägi, 2814 metrad valdmeren pindan päl. Kaikiš alahaižemb čokkoim om nimetoi taho läz Tiverijan järved, −200 metrad valdmeren pindan al.

Klimat om letetazangišton kuiv. Paneb sadegid 1000 mm vodes (mererandal enamba, päivnouzmas penemb mi 250 mm). Kaikiš pidemb jogi om Jevfrat.

Londuseližed pävarad oma kivivoi, fosfatad, raudkivend, hrom, marganc, väghine mahuz; toižed varad — mramor, sauvondgips.

Politine sistemRedaktiruida

 
Sirijan parlamentan sauvuz Damaskas 20. keskvoz'sadas.

Ohjandusen form om unitarine prezidentiž-parlamentine tazovaldkund dominirujan partijan sistemanke. Valdkundan pämez' om prezident. Hän paneb ohjastusen ministrid radsijha, hän-žo armijan päkäsknik. Kaik rahvaz valičeb prezidentad seičemeks vodeks. Kahtenden strokun voimuz om olmas, no nügüdläine Bašar Asad-prezident oli valitud jo koumandeks strokuks, sikš miše vajehtihe Konstitucijad vl 2012. Kaks' varaprezidentad abutadas prezidentale. Prezidentale sab säta käskusid, ned tuldas väghe vahvištusen jäl'ghe parlamental.

Parlament — Rahvahan Nevondkund (arab.: مجلس الشعب‎‎ Medžlis Aš Šaab) — om üks'kodine 250 ühtnijanke. Kaik rahvaz valičeb heid nelläks vodeks.

Sirijan parlamentan ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2016 13. päiväl sulakud. Vl 2014 kezakun 3. päiväl prezidentan järgenduseližed valičendad oliba (Bašar al'-Asad sai vägestust, oti 88,7%, äjad valdkundad jättiba tundištuseta). Imad Hamis radab päministran vs 2016 kezakun 22. päiväspäi.

Administrativiž-territorialine jagandRedaktiruida

   Kacu kirjutuz: Sirijan administrativiž-territorialine jagand.

Sirii jagase 14 agjaks-muhafaz:aks. Agjad alajagasoiš 64 territorijha (arab.: مناطق manatik), sidä kesken Damask-pälidn-ki. Territorijad oma jagadud 206 rajonha (arab. نواحي navahi). Rajonad mülütadas 84 sured lidnad i 6432 lidnut da küläd (2007).

EläjadRedaktiruida

Sirijas elädas sirijalaižed. Vl 2014 valdkundan ristitišt oli 17 951 639 eläjad.

Religijan mödhe (2015): islamanuskojad — 87% (sidä kesken sunnitad 74%, alavitad, ismailitad i šijitad 13%), hristanuskojad — 10%, druzad — 3%, judaistad (järedoiš lidnoiš).

Kaikiš järedambad lidnad (enamba 500 tuh. ristituid, vn 2006 rahvahanlugemižen mödhe, surembaspäi penembha): Aleppo, Damask (pälidn), Homs.

IžanduzRedaktiruida

Vl 2009 Sirijan päeksport oli kivivoi (62%), maplodud (läz 6%), puvill (5%); toine eksport — fosfatad (3%), eläbad lambhad (3%), sobad (2%).

HomaičendadRedaktiruida

IrdkosketusedRedaktiruida