Avaita pämenü

Tanzanii, oficialižikš — Tanzanijan Ühtenzoittud Tazovaldkund (suah.: Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, angl.: United Republic of Tanzania), om valdkund Päivnouzmaižes Afrikas. Sen pälidn om Dodom. Käskusenandajan da radonoigendajan tombuziden päaluskundad sijadase sigä. Verazmaiden sur'oigenduzkundad da bankad sijadase toižes, vanhas (1993-vodhesai) pälidnas, Dar Es Salamas.

Tanzanijan Ühtenzoittud Tazovaldkund
Jamhuri ya Muungano wa Tanzania (suah.)
United Republic of Tanzania (angl.)
 Flag
Flag of Tanzania.svg
 Valdkundznam
Coat of arms of Tanzania.svg
Pälidn Dodom
Eläjiden lugu (2014) 49 639 138[1] ristitud
Pind 945 203 km²
Tanzanijan Ühtenzoittud Tazovaldkund Jamhuri ya Muungano wa Tanzania (suah.) United Republic of Tanzania (angl.)
Kel' suahili, anglijan
Valdkundan pämez' Džakaja Kikvete
Päministr Mizengo Pinda
Religii hristanuskond, islam, paganuz
Valüt tanzanijan šilling (TZS)
Internet-domen .tz
Telefonkod +255 (+007 Kenijaspäi da Ugandaspäi)
Aigvö UTC+3

Südäiolend

IstoriiRedaktiruida

Vozil 1961 da 1963 Tanzanijan erazvuiččed palad tedištotiba ičeze ripmatomudes Sures Britanijaspäi.

Tanzanii-nimi om saudud sana, se om tehtud enččiden kolonijoiden kahtes nimespäi: Tanganjik da Zanzibar. Niišpäi, mugažo Pemb-saren ühtes, vn 1964 26. päiväl sulakud sädihe-ki Tanzanijad.

Geografijan andmusedRedaktiruida

 
Tanzanijan topografine kart.

Tanzanii röunatab Kenijan da Ugandanke pohjoižes, Ruandan, Burundin da Kongon Demokratižen Tazovaldkundanke päivlaskmas, Zambijan, Malavin da Mozambikanke suves. Indižen valdmeren randpol' om man päivnouzmas. Randanpird om 1424 km pitte.

Mägitazangištod oma enambuses valdkundan pindal. Kaikiš korktemb Afrikan čokkoim sijadase Kenijan röunal, se om Kilimandžaro-mägi, 5891,8 metrad meren pindan päl. Kaikiš järedambiden Afrikan järviden palad sijadase Tanzanijan röunoil: Viktorii-järv om pohjoižes, Tanganjik-järv sijadase päivlaskmas, Njas-järv läikab suves.

Londuseližed pävarad oma kivivoi, londuseline gaz, kivihil', raudkivend, tin, fosfatad, kuld, diamantad; toižed varad oma mec da gidroenergii.

Politine sistemRedaktiruida

 
Valdkundan rahaazjoiden da ekonomikan ministruz Dar Es Salamas.

Ohjandusen form om unitarine konstitucine prezidentine tazovaldkund. Valdkundan da ohjastusen pämez' om prezident, kudambad ristitišt valičeb videks vodeks (enamba kaht strokud ei sa).

Valdkundan Suim (suah. Bunge) — se om üks'kodine nacionaline parlament. Deputatoiden lugu om 274 ristitud. Heišpäi kaik rahvaz valičeb 232 ristituid kerdan vides vodes, 37 deputatad oma naižed (prezident paneb heid radsijha), 5 deputatad ezineba Zanzibaran avtonomijan sen suimaspäi.

Administrativiž-territorialine jagandRedaktiruida

   Kacu kirjutuz: Tanzanijan administrativiž-territorialine jagand.

Administrativiž-territorialižikš Tanzanii jagase 30 agjaha[2] (suah.: Mkoa), niišpäi viž agjad oma ühtenzoittud Zanzibar-avtonomijha.

EläjadRedaktiruida

Tanzanijas elädas tanzanijalaižed.

Tanzanijan järedad lidnad (enamba 200 tuh. ristituid vl 2010[3]): Dar Es Salam, Mvanz, Zanzibar, Dodom (pälidn), Aruš, Mbei, Morogoro da Tang.

RahvahanižanduzRedaktiruida

Tanzanijan päeksport om kuld (22%), maižandusen produktad (läz 15%, sidä kesken kofe, pal'mvoi, kakao, perč, čai, nižu), hobed (9%), vas'k (6%); toine eksport — marganc (5%), tabak (5%), kala (4%), kivivoi (3%), puvill (2%), zelläd (2%), londuseline gaz (1%).

HomaičendadRedaktiruida

IrdkosketusedRedaktiruida