Kabo Verde, täuz' oficialine nimituz — Kabo Verden Tazovaldkund (portugalijaks: República de Cabo Verde), om valdkund Päivlaskmaižes Afrikas. Edel 1986 vot nimitihe sidä Vihandan Nemen Sariden Tazovaldkund:aks. Sen pälidn da kaikiš suremb lidn om Prai.

Kabo Verden Tazovaldkund
República de Cabo Verde
 Flag
Flag of Cape Verde.svg
 Valdkundznam
Coat of arms of Cape Verde.svg
Pälidn Prai
Eläjiden lugu (2018) 568 373[1] ristitud
Pind 4 033 km²
Kabo Verden Tazovaldkund República de Cabo Verde
Kel' portugalijan
Valdkundan pämez' Žorže Karluš Fonseka
Päministr Ulisseš Korreia i Silva
Religii hristanuskond
Valüt Kabo Verden eskudo (CVE)
Internet-domen .cv
Telefonkod +238
Aigvö UTC−1

IstoriiRedaktiruida

Vl 1975 heinkun 5. päiväl Kabo Verde tedištoiti ripmatomut Portugalijaspäi.

Jäl'gmäine Konstitucijan udištamine oli vl 1992 sügüz'kun 25. päiväl[2]. Se om väges voziden 1995 da 1999 vajehtusidenke.

Geografijan andmusedRedaktiruida

 
Kabo Verden topografine kart.

Valdkund sijadase Vihandan Nemen saril. Nened sared kogotas kahtes vulkanižes sarištospäi: Barlavento (6 sur't sart) i Sotavento (4 sur't sart).

Kabo Verdel ei ole valdkundröunoid madme. Päivlaskmaižen Afrikan randišt venub 570:ndes kilometras päivnouzmpolehe. Lähembaižed valdkundad oma Senegal, Gambii, Mavritanii. Kabo Verden randad lainištab Atlantine valdmeri. Randanpird om 965 km.

Kaikiš korktemb čokkoim om Fogu-vulkanan oc, 2829 m valdmeren pindan päl. Vl 1995 järgrehkaiduz oli necil vulkanal.

Klimat om tropine kuiv. Mecad kattas sariden territorijan kudendest, niiden tobj pala om ištutadud mec udessündutamha.

Londuseližed pävarad oma kala, bazal't, mouckivi; toižed varad oma merivaht, puccolan, merisol.

TobmuzRedaktiruida

 
Kabo Verden Nacionaližen Suiman sauvuz Prajas.

Ohjandusen form om unitarine prezidentiž-parlamentine tazovaldkund äjiden partijoiden sistemanke. Valdkundan pämez' om prezident (port.: Presidente de Cabo Verde), hän-žo om armijan päkäskmez' i paneb päministrad (port. Primeiro-ministro) da ministrid radnikusele. Kaik rahvaz valičeb prezidentad videks vodeks, kahtenden strokun voimuz om olmas.

Käskusenandai tobmuz om üks'kodine parlament, Nacionaline Suim (port.: Assembleia Nacional). Kaik rahvaz valičeb sen 72 ühtnijad videks vodeks.

Kabo Verden käskuzkundaline tobmuz om Ülembaine käskuzkund (port.: Supremo Tribunal de Justicial) da regionaližed käskuzkundad.

Valitihe parlamentan ühtnijoid järgkerdan vn 2016 keväz'kun 20. päiväl. Prezidentan järgenduseližed valičendad oliba vn 2016 redukun 2. päiväl. Žorže Karluš Fonseka radab prezidentan vs 2011 sügüz'kun 9. päiväspäi kahtenden strokun jäl'geten, sai 74,08% (vn 2011 kahtendes turas — 54,26%). Ulisseš Korreia i Silva om päministr vs 2016 sulakun 22. päiväspäi.

Administrativiž-territorialine jagandRedaktiruida

   Kacu kirjutuz: Kabo Verden administrativiž-territorialine jagand.

Kabo Verdes om 22 municipalitetad (port.: concelhos), niišpäi ühesa oma olmas Santjagu-sarel. Municipalitetad alajagasoiš 32 tulendaks (port. freguesias).

EläjadRedaktiruida

Kabo Verdes elädas kaboverdelaižed. Vn 2014 heinkus valdkundan eläjiden lugu oli 538 535 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.

Augotižlibundan mödhe (2018): segoitadud augotižlibundanke (kreolad, mulatad — evropalaižed afrikalaižidenke) — 71%, afrikalaižed — 28%, evropalaižed — 1%.

Kabo Verden sured lidnad (enamba 70 tuh. ristituid vl 2010, surembaspäi penembha[3]): Prai (pälidn) i Mindelu.

Söndtavaroiden 90% om importiruidud, näl'gan problem om kaikenaigaine. Sen tagut äi emigrantoid Kabo Verdespäi elädas Evropas, Afrikas da AÜV:oiš. Vl 2006 läz 780 tuhad ristituid eliba verhiš maiš, nece om enamba mi ristitišt kodimaižen valdkundan südäimes.

IžanduzRedaktiruida

Vl 2009 Kabo Verden päeksport oli kala (54%) da sobad (21%); toine eksport — teraz, alkogoližed jomad, bobaižed, merisol, avtod. Turizm tob äi ližad valdkundan büdžetha.

HomaičendadRedaktiruida

  1. Kabo Verden ristitišton endustuz vn 2018 heinkus // Mail'man faktoiden kirj. — Cia.gov. (angl.)
  2. Vn 1992 Kabo Verden Konstitucijan tekst constituteproject.org-saital. (angl.)
  3. Portal do Instituto Nacional de Estatística (ine.cv, Nacionaližen statistikan institutan portal). (port.)

IrdkosketusedRedaktiruida



Afrikan valdkundad
Alžir | Angol | Benin | Botsvan | Burkina Faso | Burundi | Čad | Džibuti | Efiopii | Egipt1 | Ekvatorialine Gvinei | Eritrei | Esvatini | Gabon | Gambii | Gan | Gvinei | Gvinei-Bisau | Jemen1 | Kabo Verde | Kamerun | Kenii | Keskafrikan Tazovaldkund | Komoran Sared | Kongon Demokratine Tazovaldkund | Kongon Tazovaldkund | Kot d'Ivuar | Lesoto | Liberii | Livii | Madagaskar | Malavi | Mali | Marok | Mavrikii | Mavritanii | Mozambik | Namibii | Niger | Nigerii | Ruand | San Tome da Prinsipi | Seišelan Sared | Senegal | Sjerra Leone | Somali | Sudan | Suviafrikan Tazovaldkund | Suvisudan | Zambii | Zimbabve | Tanzanii | Togo | Tunis | Ugand

1 Om Azijas mugažo.