Avaita pämenü

Mavritanii (arab.: موريتانيا, Mūrītānjā), täuz' oficialine form — Mavritanijan Islamine Tazovaldkund (arab.: الجمهورية الإسلامية الموريتانية, al'-Džumhūrijja al'-ʾIslāmijja al'-Mūrītānijja), om valdkund Päivlaskmaižes Afrikas. Sen pälidn da kaikiš suremb lidn om Nuakšot.

Mavritanijan Islamine Tazovaldkund
الجمهورية الإسلامية الموريتانية
(al'-Džumhūrijja al'-ʾIslāmijja al'-Mūrītānijja)
 Flag
Flag of Mauritania.svg
 Valdkundznam
Seal of Mauritania (December 2018).svg
Pälidn Nuakšot
Eläjiden lugu (2018) 3 840 429[1] ristitud
Pind 1 030 700 km²
Mavritanijan Islamine Tazovaldkund الجمهورية الإسلامية الموريتانية (al'-Džumhūrijja al'-ʾIslāmijja al'-Mūrītānijja)
Kel' araban
Valdkundan pämez' Mohammed ul'd Abdel' Aziz
Päministr Mohamed Salem ul'd Bečir
Religii islam
Valüt mavritanijan ugii (MRO)
Internet-domen .mr
Telefonkod +222
Aigvö UTC+0

IstoriiRedaktiruida

Vl 1960 28. päiväl kül'mkud Mavritanii tedištoiti ičeze ripmatomudes Francijaspäi.

Oli severzid-se sodakukerdusid valdkundan istorijas (vll 2003, 2005, 2008).

Jäl'gmäine Konstitucijan udištamine oli vn 1991 12. päiväl heinkud.

Geografijan andmusedRedaktiruida

 
Mavritanijan topografine kart.

Mavritanii om mavaldkundröunoiš Päivlaskmaiženke Saharanke (röunan piduz — 1561 km) pohjoižes, Alžiranke pohjoižpäivnouzmas (463 km), Malinke päivnouzmas da suves (2237 km) da Senegalanke suves (813 km). Ühthine röun kuivmadme om 5074 km. Mavritanijan päivlaskmaižed randad lainištab Atlantine valdmeri 753 km randanpirdanke.[1]

Päivlaskmaižen Saharan kivekahad da letkesižed rahvahatomad mad ottas valdkundan territorijan enamba koumed videndest, ned oma tazangištoikahad. Valdkundan kaikiš korktemb čokkoim om Kediet Idžil-mägi, 915 m ü.m.t. kortte. Sebhet Te-n-Dgamč-alangišt sijadase −5 m korktusel, meren pindan al.

Klimat om lujas räk da kuiv lühüdanke vihmsezonanke.

Londuseližed pävarad oma raudkivend, kivivoi, vas'k, kuld, diamantad, fosfatad, sauvondgips, kala.

TobmuzRedaktiruida

Mavritanii om islamine prezidentiž-parlamentine tazovaldkund. Valdkundan pämez' om prezident, rahvaz valičeb händast videks vodeks.

Parlament (arab. Barlamane) om üks'kodine Nacionaline Suim (arab.: الجمعية الوطنية‎ Al' Džamija al'-Vatanija), rahvaz änestab sen 157 (edel 2014 vot heid oli 95) deputatoid videks vodeks. Edel vn 2017 elokud Senat oli olmas üläkodikš (arab.: Mažlis al'-Šujuh) 56 ühtnijanke, tühjitihe sidä konstitucižen referenduman satusiden mödhe.

Parlamentan ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2018 1. i 15. päivil sügüz'kud. Prezidentan järgvaličendad oliba vn 2019 22. päiväl kezakud, Mohamed ul'd Gazuhani sai vägestust ezmäižes turas (52,01%), tuleškandeb radho vn 2019 elokuspäi. Mohamed Salem ul'd Bečir radab päministran vn 2018 redukun 30. päiväspäi.

Administrativiž-territorialine jagandRedaktiruida

   Kacu kirjutuz: Mavritanijan administrativiž-territorialine jagand.

Mavritanii jagase 12 agjaha (regionha, arab. vilaja) da sen ühtes pälidnan ümbrikho. Agjad alajagasoiš departamentoikš, kaik niid om 52, arab. mougataa).

EläjadRedaktiruida

Mavritanijas elädas mavritanijalaižed.

Vl 2013 valdkundan eläjiden lugu oli 3 537 368 ristitud[2]. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.

Mavritanijan toižed järedad lidnad (enamba 50 tuh. ristituid vl 2012, surembaspäi penembha): Kiff, Nuadibu, Roso, Kaedi, Zuerat.

IžanduzRedaktiruida

Mavritanijan päeksport om raudkivend, kivivoi, vas'k; toine eksport — kuld, sauvondgips, kala.

Kul'turRedaktiruida

Mavritanii om üks' jäl'gmäižiš valdkundoišpäi, kus orjuz om faktižikš avaitud kundale tähäsai. Sijaližel ohjastusel oliba koume orjusen kel'dandan naprindad (vll 1905, 1981 dai 2007), no nece igänd om jurdunu liigaks mavritanijalaižes kundas, i nügüd' ristitišton läz videndest (600 tuhad ristituid) oma orjad (tobjimalaz mustas rasaspäi, mülüdas vauktoile arabalaižile).[3]

HomaičendadRedaktiruida

IrdkosketusedRedaktiruida