Kamerun (franc.: Cameroun, angl.: Cameroon), täuz' oficialine nimituz — Kamerunan Tazovaldkund (franc.: République du Cameroun, angl.: Republic of Cameroon), om valdkund Keskmäižes Afrikas. Pälidn om Jaunde.

Kamerunan Tazovaldkund
République du Cameroun (fr.)
Republic of Cameroon (angl.)
 Flag
Flag of Cameroon.svg
 Valdkundznam
Coat of arms of Cameroon.svg
Pälidn Jaunde
Eläjiden lugu (2018) 25 640 965[1] ristitud
Pind 475 440[1] km²
Kamerunan Tazovaldkund République du Cameroun (fr.) Republic of Cameroon (angl.)
Kel' francijan, anglijan
Valdkundan pämez' Pol' Bija
Päministr Žozef Dion Ngute
Religii paganuz, hristanuskond, islam
Valüt CFA:n frank (XAF)
Internet-domen .cm
Telefonkod +237
Aigvö UTC+1

IstoriiEdit

Vl 1960 vilukun 1. päiväl Kamerun tedištoiti ičeze ripmatomudes Francijaspäi.

Jäl'gmäine Konstitucii[2] om vahvištadud prezidental vl 1972 kezakun 2. päiväl kaiken rahvahan referenduman jäl'ghe. Se om väges voziden 1996[3] da 2008 znamasižidenke vajehtusidenke.

Geografijan andmusedEdit

 
Kamerunan topografine kart.

Kamerun om mavaldkundröunoiš Nigerijanke lodehes (röunan piduz — 1975 km), Čadanke (1116 km) pohjoižes da pohjoižpäivnouzmas, Keskafrikan Tazovaldkundanke (901 km) päivnouzmas, Kongon Tazovaldkundanke (494 km), Gabonanke (349 km) da Ekvatorialižen Gvinejanke (183 km) suves. Ühthine röunoiden piduz — 5018 km. Atlantižen valdmeren Gvinejan lahten (Bonni, Biafr) randišton pird om 402 km, sijadase suvipäivlaskmas. Valdkundan pind om 475 440 km².

Valdkundan kaikiš korktemb čokkoim om aktivine Kamerun-vulkan (4095 m).

Klimat om ekvatorialine man suves, subekvatorialine valdkundan keskuses da pohjoižes. Paneb sadegid lujas erazvuiččikš: 9655 mm vodes Kamerun-vulkanan pautkil — i penemb 500 mm vodes man pohjoižes sen kuivsezonanke nell'..seičeme kud hätkte.

Londuseližed pävarad oma kivivoi, raudkivend, boksitad; toižed varad oma mec da gidroenergii.

Politine sistemEdit

 
Ühtmuz-pert'kulu om Kamerunan prezidentan administracijan olendsija Jaundes.

Ohjandusen form om unitarine prezidentine tazovaldkund dominirujanke partijanke (Kamerunan Rahvahaline Demokratine Likund, franc.: RDPC). Valdkundan pämez' om prezident (franc.: Président de la République du Cameroun, angl.: President of the Republic of Cameroon). Kaik rahvaz valičeb händast seičemeks vodeks, strokuiden lugu om röunatusita.

Parlament om kaks'kodine. Üläkodi om Senat (franc.: Sénat, angl.: Senate) 100 ühtnijanke (10 senatorad kaikuččes agjaspäi): 70 — kaik rahvaz valičeb, 30 — prezident paneb radsijha. Alakodi om Nacionaline Suim (fr.: Assemblée nationale, angl.: National Assembly) 180 ezitajanke. Kaik rahvaz valičeb heid videks vodeks.

Ezmäižed valičendad Senatha oliba vl 2013 sulakun 14. päiväl. Järgvaličendad parlamentan alakodihe oliba vl 2013 sügüz'kun 30. päiväl. Parlamentan ühtnijoiden valičendad oma pidestunuded vn 2020 uhokuhusai. Vs 1982 kül'mkun 6. päiväspäi Kamerunan prezident om Pol' Bija, vl 2018 redukun 7. päiväl sai järgvaličendoiden satuseks 71,28% (vl 2011 — 77,99%), se om hänen jo videnz' strok valičendoiden olendan aigas (vspäi 1992). Päministr om Žozef Dion Ngute vs 2019 vilukun 4. päiväspäi.

Administrativiž-territorialine jagandEdit

   Kacu kirjutuz: Kamerunan administrativiž-territorialine jagand.

Kamerun jagase 10 agjaks (regionaks, franc.: région). Agjad alajagasoiš 58 departamentha (fr.: département), i ned — 327 kommun:ha (fr.: commune).

EläjadEdit

Kamerunas elädas kamerunalaižed. Vn 2014 heinkus valdkundan eläjiden lugu oli 23 130 708 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'.

Uskondan mödhe (2005): Riman katolikad — 38,4%, protestantad — 26,3%, toižed hristanuskojad — 4,5%, islamanuskojad — 20,9%, animistad — 5,6%, toižed uskojad — 1,1%, ateistad — 3,2%.

Lidnad-millionerad (kaikuččes om läz 2,4 mln ristituid vl 2012) oma Jaunde (administrativine pälidn) i Dual (ižandusen pälidn). Vl 2012 kaik oli 10 lidnad enamba mi 100 tuh. eläjidenke.

RahvahanižanduzEdit

Kamerunan päeksport om kivivoi (46%), pumaterialad (14%), kakaonbabud (13%); toine eksport — bananad (5%), räzin londuseližes kaučukaspäi (4%), alüminii (2%), kofe (2%), puvill (2%).

HomaičendadEdit

  1. 1,0 1,1 Kamerunan ristitišton endustuz vn 2018 heinkus // Mail'man faktoiden kirj. — Cia.gov. (angl.)
  2. Vn 1972 Kamerunan Konstitucijan tekst constituteproject.org-saital (vn 2008 vajehtusidenke). (angl.)
  3. Vn 1972 Kamerunan Konstitucijan tekst Vikipurtkiš (vn 1996 versii). (fr.)

IrdkosketusedEdit



Afrikan valdkundad
Alžir | Angol | Benin | Botsvan | Burkina Faso | Burundi | Čad | Džibuti | Efiopii | Egipt1 | Ekvatorialine Gvinei | Eritrei | Esvatini | Gabon | Gambii | Gan | Gvinei | Gvinei-Bisau | Jemen1 | Kabo Verde | Kamerun | Kenii | Keskafrikan Tazovaldkund | Komoran Sared | Kongon Demokratine Tazovaldkund | Kongon Tazovaldkund | Kot d'Ivuar | Lesoto | Liberii | Livii | Madagaskar | Malavi | Mali | Marok | Mavrikii | Mavritanii | Mozambik | Namibii | Niger | Nigerii | Ruand | San Tome da Prinsipi | Seišelan Sared | Senegal | Sjerra Leone | Somali | Sudan | Suviafrikan Tazovaldkund | Suvisudan | Zambii | Zimbabve | Tanzanii | Togo | Tunis | Ugand

1 Om Azijas mugažo.