Surgut (ven. i ukr.: Сургут, tot.: Соргыт) om Venäman lidn da lidnümbrik Hantin da Mansin avtonomižen ümbrikon keskuzpalan päivnouzmas. Se om ümbrikon kaikiš suremb lidn eläjiden lugun mödhe, mugažo om Surgutan rajonan administrativižeks keskuseks (ei mülü sihe).

Surgut
Сургут
 Lidnanznam
Coat of Arms of Surgut (2003).png
 Flag
Flag of Surgut (Khanty-Mansia (Yugra)).png
Valdkund Venäma
Eläjiden lugu (2017) 360,590 ristitud
Pind 353,97 km²
Surgut Сургут
Pämez' Vadim Šuvalov
(heinku 2016—)
Telefonkod +7-3462-xxx-xxx
Avtokod 86, 186
Aigvö UTC+5 (MSK+2)


Surgutan viž territoriališt rajonad:
Pohjoine eländrajon.
Pohjoine tegimištoline rajon.
Pohjoižpäivnouzmaine eländrajon.
Keskuzrajon.
Päivnouzmaine rajon.

IstoriiRedaktiruida

Eländpunktan aluz om pandud vl 1594 kuti Surgut-lidnuz Födor I Čudokaz-carin käskön mödhe alištamha Sibirin tahondoid. Vspäi 1782 alištui Tobol'skan tobmudele makundan lidnaks. Vl 1923 kadoti lidnan statusad i kändihe žiloks läz 1,5 tuhad ristitištonke. Vspäi 1957 oli geologižen tedištelendan keskuseks. Vodele 1962 avaitihe kivivoin järedoid löudmižsijid, i žilo sauvoškanzihe hotkas. Se sai lidnan statusad tošti vn 1965 25. päiväl kezakud avtonomižen ümbrikon alištusenke.

Surgut om Venäman tegimišton koumanz' surtte keskuz Moskvan i Piterin jäl'ghe. Lidn šingotase kivivoin da sen gazan samižel («Surgutneftegaz»-kompanii), kahtel järedal GRES:al, gazan ümbriradmižen i likutimiden poltusen tegimil, raudbetonan tegimel, sömtegimištol (lihanümbriradai kombinat, maidtegim, leibtegim, oludtegim), Utair-aviakompanijal, bankoiden sferal, mecižandusen edheotandal.

Geografijan andmusedRedaktiruida

Lidn sijadase Ob'-jogen oiktal randal, 40 m keskmäižel korktusel valdmeren pindan päl. Matkad Hanti-Mansiiskhasai om 237 km päivlaskmha orhal vai 296 km avtotedme. Lähembaine lidn om Neftejugansk 46 km suvipäivlaskmha orhal vai 65 km avtol. Raudtesild i avtotesild oma saudud Obiš päliči Surgut-lidnanno vodele 2000.

Surgut om lidnümbrikon üks'jäine eländpunkt. Lidn kogoneb enamba mi 40 nomeruidud mikrorajonaspäi, mugažo 24 žilod mülüdas lidnha.

EläjadRedaktiruida

Vn 2010 kaiken Venäman rahvahanlugemižen mödhe eläjiden lugu oli 306 675 ristitud. Kaikiš suremb ristitišt om nügüd'. Ortodoksižen hristanuskondan 15 pühäpertid, baptizman 3 jumalanpertid, islaman 2 mečetid i katoline tulend ratas lidnan mikrorajoniš da sen žiloiš.

Rahvahad (enamba 0,4% vl 2010): venälaižed — 64,5%, ukrainalaižed — 6,0%, totarlaižed — 5,2%, baškiralaižed — 1,8%, azerbaidžanlaižed — 1,4%, čuvašalaižed — 0,9%, lezgilaižed — 0,8%, vaugedvenälaižed — 0,8%, moldovalaižed — 0,7%, armenijalaižed — 0,7%, marilaižed — 0,5%, saksalaižed — 0,4%, nogailaižed — 0,4%, toižed rahvahad — 4,0%, rahvahuden ozutandata — 11,9%.

Surgutan valdkundaline universitet om opendusen päaluzkundaks. Kuz' sportkompleksad, 21 ambundsportsijad, 16 basseinad, seičeme suks'bazad om olmas lidnümbrikos.

TransportRedaktiruida

Avtobusad da maršruttaksid oma kundaližeks transportaks lidnas. Jugorskii-trakt om ümbärduzavtoteks. Jogiport jäi GRES:oiden sauvomižen aigaspäi. Päraudtestancii om saudud lidnan lodehes vl 1988.

Rahvahidenkeskeine civiline Surgut-lendimport (SGC / СУР) sijadase 10 km pohjoižhe lidnan keskusespäi. Tehtas reisid Keskuzazijan maihe, Keskmeren (Turkanma) i Suvipäivnouzmaižen Azijan (Tailand, Vjetnam) lebutahoiže, mugažo järedoihe lidnoihe Venämadme.

IrdkosketusedRedaktiruida



Hantin da Mansin avtonomižen ümbrikon lidnad
Belojarskii | Hanti-Mansiisk | Jugorsk | Kogalim | Langepas | Läntor | Megion | Neftejugansk | Nižnevartovsk | Nägan' | Pit' Jah | Pokači | Radužnii | Sovetskii | Surgut | Urai