Avaita pämenü

Essen (mugažo saksan kelel, virktas: [ˈʔɛsn̩], latin.: Assindia) om Saksanman lidn Pohjoine Rein da Vestfalii-federacijanmas. Se om ühesanz' surtte lidn valdkundas.

Essen
 Lidnanznam
DEU Essen COA.svg
 Flag
Flagge Essen.svg
Valdkund Saksanma
Eläjiden lugu (2015) 582 624 ristitud
Pind 210,34 km²
Essen
Pämez' Tomas Kufen (2 015-)
Telefonkod +49-201, +49-2 054
Aigvö tal'vel UTC+1 
kezal UTC+2


Essenan ümbrikod da lidnrajonad.
Lidnan ohjastusen pert' (vspäi 1979).

IstoriiRedaktiruida

Eländpunktan aluz om pandud vl 845 kuti katoline naižjumalankodi. Vl 800 mez'jumalankodin-ki aluz om pandud nügüdläižen lidnan territorijha (Ruran hural randal). Vspäi 1003 Essenad nimitadas lidnaks, vl 1041 se sai oiktuz sijata torgusid.

Geografijan andmusedRedaktiruida

Lidn sijadase valdkundan päivlaskmas, Rur-jogen randoil, Rurštadtan keskuses, 27..202 m korktusil valdmeren pindan päl, keskmäine znamoičend om 116 m. Järed Bohum-lidn sijadase päivnouzmas.

Essen jagase 9 ümbrikho (saks. Stadtbezirk), ned alajagasoiš 50 lidnrajonha (fartalha, saks. Stadtteil).

EläjadRedaktiruida

Kaikiš suremb ristitišt oli vl 1939 (672 100 eläjad) da vl 1962 (731 220 eläjad). Vl 2013 eläjiden lugu oli 569 884 ristitud.

Ižanduz da transportRedaktiruida

Vspäi 1450 saihe kivihil't lidnas da läz sidä, kaivused oliba olmas samha hobedad-ki. Edel 1945 vot lidn oli sodategimišton keskuseks, tähäsai TüssenKrupp-kompanijan (saks. ThyssenKrupp AG) päfaterad sijadasoiš Essenas da lähižes Duisburg-lidnas. Saksanman kaikiš suremban Rurgaz-gazantransportkompanijan (E.ON Ruhrgas AG) päfater sijadase lidnas.

Elektrojonused (saks. S-Bahn) ühtenzoittas lidnad Rurštadtan susedlidnoidenke. Vspäi 1977 kiruhtramvain sistem om lidnas (saks. Stadtbahn Essen, vspäi 2014 om 3 jonod, 42 stancijad, sidä kesken 21 manaluine, 21,5 km raudted). Mugažo avtobusad oma kundaližeks transportaks lidnas.

SebruzlidnadRedaktiruida

IrdkosketusedRedaktiruida