Lehm
Lehm
Lehm
Tedoklassifikacii
Valdkund: Živatad
Tip: Sel'gjäntkeižed (Chordata)
Klass: Imetaiživatad (Mammalia)
Heimkund: Šorpkabjaižed (Artiodactyla)
Sugukund: Pall'azsar'vižed (Bovidae)
Heim: Todesižed härgad (Bos)
Erik: Kodihärg (Bos taurus)
Latinankel'ne nimi
Bos taurus (Linnaeus, 1758)
Areal
Image

Wikispecies-logo.svg
Sistematik
Vikierikoiš

Commons-logo.svg
Kuvad
Vikiaitas

ITIS 898717
NCBI 9913

Lehm om kabjživat, kodihärgan (latin.: Bos taurus) emäč, kadonuden mechärgan (latin. Bos taurus primigenius) kodikoittud toižend. Mülütadas Pall'azsar'vižed-sugukundha (Bovidae).

Lehmän poig om vaza. Kazvanuded poigad: hartak, häčoi, härgvaza (ižačud), lähtan' (emäč). Lehm nimitase lähtan'lehmäks ezmäižen kandandan jäl'ghe. Kandand vedase ühesa kud.

Kazvatadas samha lihad, maidod i nahkoid.

ElonciklRedigeeri

Udes sündutadud vaza om 18..45 kg vedutte, 60 kilogrammhasai harvoin. Suguiden tobjan palan lähtanid kazdas viž-seičemevoččehe igähäsai. Živatas oleskeldas alaigäčuikš 7..10 kus sündundan jäl'ghe. Ezmäine äikerdoičendan akt tegese 16-18-kuižes igäs. Kohtusen pordon hätkeližuz jätktase 250−310 päiväd. Täuz'kaznu lehm om 200..600 kg vedutte (tuhaze kilogrammhasai harvas), se om peneb koumandeseks mi härg.

Edel vazan sündutandad lupsandad ei ole 45..60 päivest. Maidnikan laktacijan pord om 280−320 päiväd vodes. Lehm andab maidon kaikiš surembad lugumärad videnden-kudenden laktacijan aigan, kaik oleleb 9..12 laktacijad elos. Kaikiš enamba levitadud mail'mas golštiniž-frizijan sugun lehm voib antta maidon 10 tuhad litroid vodes, erasti 30 tuhazesai. Lehmäd golliš maiš (Indii, Afrik) anttas maidon vaiše läz üht tuhad litroid vodes — bräd täudub vazan kazvatandan täht. Lehmän igä voib sadas 35 vodhesai harvoin, no 20 vot keskmäras. Kävutadas ižanduses 12..13 vodhesai, 5..10 vot äikerdoičendan täht.

Lehmiden tipiden vepsän nimedRedigeeri

  • Ajelnus lehm — zavodinu kantta lehm.
  • Kuhmoi — sar'vitoi lehm.
  • Loukoi — vaugedpäine lehm.
  • Lähtan'lehm — kandai (kandanu) lehm ezmäižen kerdan.
  • Maho lehm — kandatoi lehm.
  • Maidnik — lehm maidod andelmaha.
  • Sorokpälehm — lehm kirjavan pänke.
  • Tineh — kandai lehm.

Lehmähä sidotud vepsän tärtusedRedigeeri

  • Läbläk — lehmän here.

Lehmähä sidotud vepsän muštatišed da ozoitesedRedigeeri

MuštatišedRedigeeri

  • Ak da lehm, mužik da hebo.
  • Ei ole kondi vär, a lehm om.
  • Kacta kuti lehm udehe kašlihe.
  • Lehm tanhal — söm pertiš.
  • Putub kondjale lehm, ka siloi i kargaidab.
  • Siloi om aigad heinäd toda, konz lehm om kolnu.

OzoitesedRedigeeri

Lehm seižub tanhal, sar'ved irdal (päč lämptäb).
Nell' sizart kustas ühthe vädrha (lehmän lüpstas).

Kacu mugažoRedigeeri

HomaičendadRedigeeri


  Nece kirjutuz om vaiše ezitegez. Tö voit abutada meile, ku kohendat sidä da ližadat sihe.